از احترام در بيشتر ابواب فقه اعم از عبادات، عقود، ايقاعات و احكام سخن رفته است. در اين نوشتار در صدد هستيم نمايى از مباحث طرح شده در كتب فقهى در اين باره را ارائه نموده و در مقاله‌هاى بعدى به تفصيل مباحث طرح شده بپردازيم؛ پيش از شروع، يادآورى چند نكته ضرورى است:

نخست: در كتاب‌هاى فقهى از اين واژه با عناوينى بسان نفس محترم، عِرض محترم، مال محترم، عمل محترم، دم محترم، وطى محترم، منى محترم، حيوان محترم، يد محترم، ناظر محترم، مطعوم محترم و مانند آنها ياد شده است.

دوم: در كتاب‌هاى قواعد فقهى، قاعده‌هايى به نام‌هاى «قاعده حرمت اهانت به محترمان» (١) ، «قاعده احترام» (٢) و «قاعده حرمت اهانت به شعائر و رجحان تعظيم و بزرگداشت آنها» (٣) آمده است؛ ليكن به تمام موارد مطرح در فقه پرداخته نشده است. ما در اين مجموعه سعى در گردآورى و دسته بندى و ارائه مطالب آمده در سراسر فقه، داريم.

(١) القواعد الفقهيه (بجنوردى)، ج ٥، ص ٢٤٩.
(٢) مائة قاعدة فقهيه (مصطفوى)، ص ٢٣.
(٣) العناوين (مير فتاح مراغى)، عنوان ٢٥.